Ik help met administratie

Als naaste kan je een belangrijke rol spelen door samen met je dierbare te letten op een aantal aandachtspunten.

VERPLICHTE ZIEKTEVERZEKERING

Zorg ervoor dat je dierbare aangesloten is bij een ziekenfonds en in orde is met de verplichte ziekteverzekering.

De verplichte ziekteverzekering:

• vergoedt (gedeeltelijk of volledig) zorgverleners- en apothekerskosten.
• biedt onder bepaalde voorwaarden ook terugbetaling aan van vervoersonkosten, prothesen, kosten voor invriezen van zaad- of eicellen, voor een stoma…
• kent aan kankerpatiënten het statuut van chronisch zieke toe. Dat statuut geeft recht op extra financiële ondersteuning.
• voorziet extra ondersteuning bij ongeneeslijk ziek zijn, met name het palliatief forfait dat palliatieve zorg kan helpen bekostigen.

GLOBAAL MEDISCH DOSSIER

Ga na of je dierbare een globaal medisch dossier (GMD) heeft geopend bij zijn of haar vaste huisarts. Een GMD bevat alle medische gegevens van een patiënt op één plek. Het maakt een betere individuele begeleiding en een vlotter overleg tussen alle zorgverleners mogelijk. In ruil krijg je als patiënt een hogere terugbetaling voor een consultatie bij de huisarts.

ANDERE AANDACHTSPUNTEN

• Kies voor een geconventioneerde zorgverlener.
  Die respecteert de officiële tarieven van de ziekenfondsen, zonder ereloonsupplementen dus. Niet-geconventioneerde zorgverleners kiezen zelf wat een patiënt betaalt.
• Ga na of de zorgverlener de derdebetalersregeling toepast.
  Een patiënt betaalt dan alleen zijn of haar deel van de kosten; het ziekenfonds vergoedt de zorgverlener dan voor de rest van het bedrag. Zonder derdebetalersregeling moet je dierbare zelf het volledige bedrag voorschieten en wachten op de terugbetaling van het ziekenfonds.

• Vul de opnameverklaring bij een ziekenhuisverblijf zorgvuldig in.
  Kiest je dierbare voor een eenpersoonskamer, dan zijn een kamersupplement en ereloonsupplement toegelaten. Bij een gemeenschappelijke kamer en tweepersoonskamer mogen geen kamersupplementen en geen ereloonsupplementen worden aangerekend.

In België kan elke inwoner – ook jouw dierbare dus – rekenen op federale steun. Afhankelijk van of je in Vlaanderen, Brussel of (Franstalig dan wel Duitstalig) Wallonië woont kan je ook gebruik maken van de regionale maatregelen die daar voorzien zijn. Verder zijn er ook initiatieven op gemeentelijk niveau. Het staat je dierbare ook vrij om zich, naast die overheidsinitiatieven, ook te laten verzekeren bij een officieel erkende privéverzekeraar.

Een overzicht:

FEDERAAL

• het ziekenfonds
• het Bijzonder solidariteitsfonds
• Fedris en Medex
• de Directie-generaal (DG) Personen met een handicap

REGIONAAL

• het Groeipakket
• de zorgkas

GEMEENTELIJK

• het OCMW en andere gemeentelijke initiatieven

PRIVÉ

• de privéverzekeraar

Het ziekenfonds (federaal)

In België betaalt iedereen mee aan de Belgische gezondheidszorg die op federaal niveau wordt geregeld. Zo zijn gezonde mensen financieel solidair met wie ziek wordt. Het RIZIV (het Rijksinstituut voor Ziekte- en Invaliditeitsuitkering) is eindverantwoordelijke voor de verplichte ziekteverzekering en de uitkeringen bij ziekte, maar het zijn de ziekenfondsen (ook wel mutualiteiten) die zich daar in de praktijk mee bezighouden.

Verplichte, aanvullende en hospitalisatieverzekering

In België moet je een verplichte ziekteverzekering afsluiten bij een ziekenfonds naar keuze. Daarnaast kan je bij je ziekenfonds ook nog een aanvullende verzekering en een hospitalisatieverzekering afsluiten.

• Wie ziek wordt, heeft dankzij de verplichte ziekteverzekering recht op allerlei financiële tussenkomsten.
  • Dankzij je aansluiting bij het ziekenfonds heb je recht op (gedeeltelijke of volledige) terugbetalingen van je medische kosten.
  • Wie door ziekte arbeidsongeschikt wordt, krijgt ook een ‘arbeidsongeschiktheidsuitkering’ van het ziekenfonds: het vervangingsinkomen.
  • Mensen met kanker worden door de verplichte ziekteverzekering bovendien beschouwd als chronisch zieken. Dat statuut ‘chronisch zieke’ geeft recht op extra financiële tussenkomsten.
  • Kankerpatiënten die ongeneeslijk ziek zijn, hebben recht op het palliatief forfait.
  • Verder houdt het ziekenfonds de medische kosten bij. Overstijgen die het jaarlijkse maximumbedrag dat door het RIZIV is bepaald? Dan krijgt de patiënt automatisch de medische kosten boven dat plafond elke maand terugbetaald van het ziekenfonds. Dat principe staat bekend als de maximumfactuur of MAF.
• Het staat iedereen vrij om een aanvullende ziekteverzekering te nemen bij het ziekenfonds. Die vergoedt bepaalde kosten die niet door de verplichte ziekteverzekering gedekt worden. Ga na bij het ziekenfonds wat die aanvullende verzekering kost en welke voordelen die biedt.
• Kosten bij een ziekenhuisverblijf worden niet volledig gedekt door de verplichte of aanvullende verzekeringen. Dat kan wel met een hospitalisatieverzekering. Opnieuw kiest elk ziekenfonds hoeveel iemand betaalt en wat die ervoor in ruil krijgt.

Overzicht van de ziekenfondsen in België

Christelijke Mutualiteit (CM) | Mutualité Chrétienne (MC)
(landsbond van de christelijke mutualiteiten)

Solidaris Vlaanderen | Solidaris Wallonie
(het socialistische ziekenfonds)

Liberale mutualiteit | Mutualité Libérale  
(landsbond van liberale mutualiteiten)

Vlaams & Neutraal Ziekenfonds (VNZ), Neutraal Ziekenfonds Vlaanderen | La Mutualité Neutre, Mutualia Mutualité Neutre
(landsbond van de neutrale ziekenfonden)

Helan Onafhankelijke Ziekenfonds | Partenamut Mutualité Libre | Freie Krankenkasse
(landsbond van de onafhankelijke ziekenfondsen)

Hulpkas voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering
Bij de ziekenfondsen betalen mensen elk jaar lidgeld voor hun aansluiting, in tegenstelling tot de Hulpkas voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering of HZIV (afgekort tot CAAMI en HKIV in Franstalig en Duitstalig België). Bij die openbare instelling van sociale zekerheid is de verplichte ziekteverzekering gratis. Een patiënt geniet dan wel niet van extra voordelen (zoals vervoer voor minder mobielen of vakantiekampen voor kinderen) en kan er ook geen aanvullende of hospitalisatieverzekering afsluiten.

Het Bijzonder solidariteitsfonds (federaal)

Zijn er medische zorgen nodig die niet door de verplichte ziekteverzekering of een aanvullende ziekteverzekering worden vergoed? In uitzonderlijke gevallen kan je dierbare, voor een zeer ernstige aandoening, een financiële tegemoetkoming krijgen van het Bijzonder solidariteitsfonds (BSF), een bijkomend vangnet van het Rijksinstituut voor ziekte- en invaliditeitsverzekering (RIZIV).

Alle info over het Bijzonder solidariteitsfonds vind je op de website van het RIZIV.

Fedris en Medex (federaal)

Is kanker het gevolg van het werk en dus een beroepsziekte, dan kan je dierbare al naargelang van zijn of haar werkstatuut aankloppen bij Fedris of Medex:

• Fedris of het federaal agentschap voor beroepsrisico’s vergoedt slachtoffers (of rechthebbenden) die werk(t)en in de privésector of een provinciale of gemeentelijke overheidsdienst.
• Fedris beheert ook het Asbestfonds. Dat vergoedt en begeleidt alle asbestslachtoffers die aan asbest zijn blootgesteld in België: zowel werknemers uit de privésector als ambtenaren, zelfstandigen en omgevingsslachtoffers.
• Medex of het Bestuur Medische Expertise is een federale instelling die valt onder de FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu. Zij zijn er voor werknemers van de federale overheid (zoals de politie). (Eén uitzondering: als de beroepsziekte het gevolg is van asbest, moeten federaal ambtenaren ook aankloppen bij het Asbestfonds.)

Let wel:

• Het type kanker moet voorkomen op de lijst van beroepsziekten.
• Fedris en Medex zijn niet de eerste instanties tot wie iemand zich richt als die een beroepsziekte heeft. In de eerste plaats moet die contact opnemen met zijn of haar werkgever die voor elke werknemer een verzekering tegen beroepsziekten heeft afgesloten.
• Is je dierbare zelfstandig? Dan is die niet verzekerd tegen beroepsziekten. Hij of zij kan wel de ‘ziekte-invaliditeitsuitkering voor zelfstandigen’ aanvragen bij het RSVZ of het Rijksinstituut voor de Sociale Verzekeringen der Zelfstandigen. Zelfstandigen kunnen niet bij Fedris en Medex terecht, behalve als hun beroepsziekte het gevolg is van asbest. Het Asbestfonds is er immers ook voor zelfstandigen.

De Directie-generaal (DG) Personen met een handicap (federaal)

Door bepaalde kankers of behandelingen kan je dierbare zijn of haar autonomie verliezen. De DG Personen met een handicap zorgt voor de erkenning van die handicap – let wel: die erkenning is niet definitief en kan herzien worden. Met die erkenning kan je dierbare, onder bepaalde voorwaarden, van een aantal financiële tegemoetkomingen en voordelen genieten. Aanvragen daarvoor dien je in via het digitale loket My Handicap:

• een IVT of inkomensvervangende tegemoetkoming als het ‘verdienvermogen’ door de handicap met minstens 2/3de is afgenomen
• een IT of integratietegemoetkoming als iemand door de handicap extra kosten heeft om deel te nemen aan het maatschappelijke leven
• een European Disability Card (EDC) die voordelen biedt bij deelname aan een cultuur-, sport- of vrijetijdsactiviteit
• een parkeerkaart waarmee de persoon met een handicap als chauffeur of passagier terechtkan op voorbehouden plaatsen en in sommige gemeenten ook gratis kan parkeren
• een belastingvoordeel als de persoon met een handicap een eigen aangepast voertuig koopt
• een nationale verminderingskaart waarmee de persoon met een handicap gratis het openbaar vervoer kan nemen

Met de erkenning van de DG Personen met een handicap kan je dierbare ook gebruik maken van de regionale initiatieven voor personen met een handicap. Het gaat onder meer om een verlaging van de personenbelasting, een verlaging van de onroerende voorheffing of een sociaal tarief voor vaste telefoon en internet. Op de website handicap.belgium.be lees je wat die steun concreet inhoudt voor inwoners van Vlaanderen, Wallonië of het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

Wie ziek is, kan rekenen op de federale sociale zekerheid voor de terugbetaling van medische kosten. Maar iemand die veel en langdurige zorg nodig heeft, heeft vaak nog veel andere kosten. In dat geval kan die ook rekenen op regionale initiatieven.

Vlaamse sociale bescherming

Voor het Vlaams gewest zorgt de Vlaamse sociale bescherming voor financiële ondersteuning. Elk jaar moeten inwoners van 25 jaar of ouder uit Vlaanderen een ‘zorgpremie voor de Vlaamse sociale bescherming’ betalen.

Die zorgpremies gebruikt de Vlaamse sociale bescherming om zorgbehoevende mensen elke maand financieel te versterken met een zorgbudget. Dat budget mag iemand vrij besteden aan de zorg en hulp die zijn of haar levenskwaliteit kan verbeteren. Het gaat om:

• een zorgbudget voor zwaar zorgbehoevenden
• een zorgbudget voor ouderen met een zorgnood
• een zorgbudget voor mensen met een handicap

Met de zorgpremies kunnen chronisch zieken, ouderen of mensen met een beperking ook mobiliteitshulpmiddelen huren of kopen.

De organisatie van de zorgpremie, het zorgbudget en de financiering van de mobiliteitshulpmiddelen is in handen van de zorgkassen. Elk Vlaams ziekenfonds heeft een zorgkas en ook de Vlaamse overheid zelf heeft er eentje: de Vlaamse zorgkas.

Een overzicht van de zorgkassen in Vlaanderen

Let wel:  iemand kan alleen aansluiten bij een zorgkas van een ziekenfonds als die bij datzelfde ziekenfonds is aangesloten voor zijn of haar ziekteverzekering.

Christelijke Mutualiteiten-Zorgkas Vlaanderen

Neutrale Zorgkas Vlaanderen

Zorgkas van de Liberale Ziekenfondsen

Zorgkas van de Onafhankelijke ziekenfondsen

Solidaris Zorgkas

Vlaamse Zorgkas

Sociale bescherming in Brussel en Wallonië

• Inwoners van het Brussels gewest kunnen kiezen of ze al dan niet aansluiten bij de Vlaamse sociale bescherming. Als alternatief kunnen Brusselaars via de Brusselse openbare instelling Iriscare een ‘Tegemoetkoming voor hulp aan bejaarden’ (THAB) aanvragen.
• In de Franstalige gemeenschap van Wallonië wordt de ‘Allocation pour personnes âgées’ (APA) geregeld door AVIQ, het Waals agentschap voor Levenskwaliteit.
• In de Duitstalige gemeenschap van Wallonië wordt het ‘Pflegegeld für Senioren’ (het vroegere BUB of Beihilfe zur Unterstützung von betagten Personen) georganiseerd door het Ministerium der Deutschsprachigen Gemeinschaft Belgiens – Team Pflegegeld für Senioren.

Het Groeipakket

Kinderen in Vlaanderen hebben recht op een Groeipakket (vroeger kinderbijslag). Als je kind, bijvoorbeeld door kanker, meer ondersteuning nodig heeft, dan kan je bijkomend aanspraak maken op een ‘zorgtoeslag voor kinderen met een specifieke ondersteuningsbehoefte’, zolang het geen IVT (inkomensvervangende tegemoetkoming) of IT (integratietegemoetkoming) krijgt. Die zorgtoeslag moet je aanvragen. Op basis van je gezinsinkomen kan het Groeipakket je ook een ‘sociale toeslag’ toekennen. Dat gebeurt automatisch.

Meer info vind je op de website van FONS, de Vlaamse uitbetaler van het Groeipakket

Andere regio’s

• Woon je in Wallonië? Dan kan je terecht op de website van FAMIWAL, de Waalse uitbetaler van kinderbijslag.
• Woon je in Brussel? Dan kan je terecht op de website van Famiris, de Brusselse uitbetaler van kinderbijslag.
• Woon je in de Duitstalige Gemeenschap? Dan kan je terecht op de website van Ostbelgien Familie, de uitbetaler van kinderbijslag voor de Duitstalige gemeenschap.

Het OCMW

Komt je dierbare in een situatie waarin de medische kosten door kanker hoger zijn dan wat die zelf kan dragen? Neem dan contact op met het OCMW van de gemeente. Het OCMW kan, onder voorwaarden, deze medische hulp bieden:

• medische kaart: met deze kaart hoeft je dierbare niet langer voor alle verstrekkingen en geneesmiddelen aan het OCMW de toestemming te vragen. Het OCMW betaalt het grootste gedeelte van de factuur.
• requisitorium: hiermee krijgt je dierbare gratis verzorging. De dienstverlener heeft de garantie dat het OCMW de factuur zal betalen.
• regularisering bij het ziekenfonds
• terugbetaling van geneesmiddelen: sommige geneesmiddelen worden gedeeltelijk terugbetaald als een erkend arts ze voorschrijft of als je dierbare die geneesmiddelen in een bevoegde apotheek koopt.
• dringende medische hulp

 Andere gemeentelijke initiatieven

Informeer je ook bij je gemeente naar de mogelijkheden voor mensen met kanker. Het gaat bijvoorbeeld om:

• een toiletpasje waarin je dierbare bij hoge nood gratis de toiletvoorzieningen van cafés, restaurants, hotels, winkels … kan gebruiken
• een gemeentelijke toelage voor incontinentiemateriaal
• een gemeentelijke mantelzorgpremie waarover het eerder op deze pagina ook al ging.

Je dierbare kan er ook voor kiezen om zich bij een officieel erkende privéverzekeraar te laten indekken tegen de financiële gevolgen van de ziekte, onder meer via een hospitalisatieverzekering, een schuldsaldoverzekering of een verzekering gewaarborgd inkomen.

Vergelijk alle opties bij de verschillende verzekeraars:

• Welke ziekten dekt de verzekering?
• Welke kosten worden gedekt door de verzekering?
• Welke risico’s worden niet gedekt door de verzekering?
• Geldt er een vast of variabel franchisebedrag – het deel van de schadevergoeding dat iemand zélf moet betalen?
• Geldt er een maximumbedrag voor de gedekte kosten?

Privéverzekeringen en kanker

• Als je dierbare vóór zijn of haar kankerdiagnose nog geen privéverzekering had afgesloten, is de kans groot dat die wordt geweigerd of een toeslag, de zogeheten ‘bijpremie’, moet betalen.
• Als een (ex-)kankerpatiënt een schuldsaldoverzekering of verzekering gewaarborgd inkomen wil afsluiten, dan is die verplicht zijn of haar medische voorgeschiedenis aan de privéverzekeraar te melden.
  • Na afloop van een wettelijk bepaalde periode na een succesvolle kankerbehandeling, is er wel het recht ‘om vergeten te worden’. Dat betekent dat de verzekeraar dan geen rekening mag houden met de diagnose van kanker. Je dierbare kan dus niet worden geweigerd en de verzekeraar kan alleen een bijpremie van hem of haar eisen binnen (wettelijk) bepaalde grenzen.
  • Is het recht van vergeten worden niet op de situatie van jouw dierbare van toepassing en moet die een te hoge bijpremie betalen of wordt die geweigerd?
    • Laat de verzekeraar weten dat je niet akkoord gaat. Die moet het dossier dan verplicht laten onderzoeken door zijn herverzekeraar.
    • Ga naar het Opvolgingsbureau voor de tarifering schuldsaldoverzekering die nagaat of de weigering en bijpremie medisch of verzekeringstechnisch verantwoord zijn.
    • Stap naar de Compensatiekas. Die komt financieel tussen als de bijpremie meer dan 125% van de basispremie bedraagt.
    • Neem contact op met Unia, de interfederale instelling die gelijkheid verdedigt en strijdt tegen discriminatie.

De meest recente info over het recht om vergeten te worden, vind je op de website van de FOD Economie.

Ook al zijn er tal van officiële instanties waarop je dierbare kan rekenen, de medische kosten bij kanker blijven hoog oplopen. Sinds 2010 biedt Stichting tegen Kanker daarom financiële steun voor de extra kosten als iemand kanker krijgt. Wij hopen je dierbare en vele anderen daarmee te kunnen helpen.

• Ga eerst na of je dierbare aan onze voorwaarden voor financiële tegemoetkoming
• Voldoet je dierbare aan de voorwaarden? Dan moet een sociaal zorgverlener (bijvoorbeeld: een maatschappelijk werker) de aanvraag indienen bij Stichting tegen Kanker.
• De sociaal zorgverlener kan gebruik maken van:
  • onze handige checklist met documenten die Stichting tegen Kanker nodig heeft om over de aanvraag te kunnen oordelen.
  • een stapsgewijze handleiding om de aanvraag in te dienen.
  • een downloadbare versie van het GDPR-document, het medisch attest en de verklaring van erfgenamen die aan de aanvraag moeten worden toegevoegd.

Als de aanvraag ontvankelijk is, zorgt Stichting tegen Kanker voor een tegemoetkoming voor je dierbare. Ze houdt daarbij rekening met:

• het gezinsinkomen
• de woonsituatie
• de vaste kosten
• de medische kosten over een bepaalde verzorgingsperiode

Is er toch nog iets niet duidelijk? Kankerinfo helpt je graag.