Kankerverwekkende infecties

Onder de infecties die het vaakst met kanker worden geassocieerd: 

• hepatitis B- en C-virussen: belangrijke risicofactor voor leverkanker 
• humane papillomavirussen (HPV): verantwoordelijk voor meer dan 95% van de baarmoederhalskankers, maar ook voor andere kankers bij vrouwen en mannen 

Daarom is het essentieel dat kinderen, adolescenten en de betrokken volwassenen deelnemen aan vaccinatieprogramma’s en, indien beschikbaar, aan opsporings- en behandelingsprogramma’s. 

Geen enkele medische handeling is volledig zonder risico, maar vaccins bieden veel voordelen voor een minimum aan nadelen. 

• Vaccins beschermen doeltreffend tegen bepaalde infecties. 
• Ze verminderen de overdracht van infecties in de bevolking. 
• Ze worden aanbevolen door de gezondheidsautoriteiten, omdat de voordelen op individueel en collectief niveau ruimschoots opwegen tegen de zeer beperkte risico’s. 

Wanneer een virale infectie niet door het afweersysteem wordt geëlimineerd, kan het virus chronisch aanwezig blijven in bepaalde cellen. 
Bij sommige virussen kan deze langdurige aanwezigheid de ontwikkeling van kanker bevorderen.

Virale hepatitis is een ontsteking van de lever als gevolg van een infectie door een virus.
Chronische hepatitis door het hepatitis B-virus (HBV), C-virus (HCV) of D-virus (HDV) is wereldwijd de belangrijkste oorzaak van primaire leverkanker (kanker die in de lever zelf ontstaat). 

• Hepatitis B wordt voornamelijk overgedragen via seksueel contact, bloed en andere lichaamsvloeistoffen (speeksel, tranen, moedermelk). 
• Hepatitis C wordt hoofdzakelijk via bloed overgedragen. 
• Hepatitis D wordt meestal overgedragen door het delen van niet-gesteriliseerde naalden (bv. bij intraveneus druggebruik), maar kan ook seksueel worden overgedragen. 

Een virale hepatitis kan twee kanten opgaan: 

• Het virus wordt geëlimineerd door de afweermechanismen van het lichaam of dankzij een behandeling. De persoon geneest dan en loopt geen verhoogd langetermijnrisico. 
• Het virus blijft aanwezig in sommige levercellen en de ziekte wordt chronisch. Deze chronische hepatitis kan na verloop van tijd evolueren naar fibrose en cirrose van de lever, wat op zijn beurt het risico op primaire leverkanker verhoogt. 

Humane papillomavirussen (HPV) zijn zeer wijdverspreid; er bestaan meer dan 200 types.
De meeste vrouwen en mannen komen er in de loop van hun leven een of meerdere keren mee in contact, vaak zonder het te weten. 

• De virussen worden vooral via seksueel contact overgedragen, zelfs zonder penetratie. 
• Ze zijn zeer besmettelijk. 
• Vaak veroorzaken ze geen symptomen en kunnen ze lang onopgemerkt blijven. 

• In 9 op de 10 gevallen elimineert het afweersysteem het virus spontaan. In dat geval is er geen risico op baarmoederhalskanker. 
• Sommige HPV-types kunnen persistent aanwezig blijven in de cellen van de baarmoederhals. Zij kunnen geleidelijk normale cellen omvormen tot kankercellen. Dit proces is meestal traag en verloopt over 5 tot 20 jaar. 

Meer dan 95% van de baarmoederhalskankers ontstaat als gevolg van een langdurige chronische infectie met bepaalde HPV-types.
Daarnaast kunnen deze virussen ook een rol spelen bij andere kankers bij vrouwen en mannen (mondholte, keelholte, vagina, penis, anus, vulva). 

Het vaccin tegen hepatitis B biedt een bescherming van 98 tot 100%.
Het wordt via injectie toegediend, in twee of drie doses.
De gedetailleerde schema’s zijn terug te vinden op de website van de FOD Volksgezondheid. 

Wie komt in aanmerking voor vaccinatie tegen hepatitis B? 

De vaccinatie tegen hepatitis B wordt aanbevolen voor: 

• baby’s 
• personen die naar regio’s reizen waar hepatitis B vaak voorkomt 
• bepaalde beroepsgroepen, vooral wie in contact komt met bloedproducten 
• personen met chronische leverziekten of aandoeningen die de lever aantasten 

Baby’s kunnen gratis worden gevaccineerd tegen hepatitis B tussen de leeftijd van 2 en 15 maanden, in het kader van: 

• het vaccinatieprogramma van de Vlaamse Gemeenschap
• het vaccinatieprogramma van de Fédération Wallonie-Bruxelles

Meer informatie is beschikbaar via de websites van deze overheden en bij het consultatiebureau van Kind & Gezin of ONE . 

Het vaccin tegen het humaan papillomavirus (HPV) is doeltreffend om ongeveer 70% van de gevallen van baarmoederhalskanker te voorkomen, omdat het zich richt op de belangrijkste HPV‑types die deze ziekte veroorzaken. Het biedt echter geen volledige bescherming. Daarom wordt bij gevaccineerde vrouwen toch aangeraden om regelmatig screenings te ondergaan. Het vaccin wordt toegediend via een injectie in drie afzonderlijke doses, verspreid over een periode van zes maanden.

Het HPV-vaccin biedt de beste bescherming als het wordt toegediend vóór de eerste seksuele contacten. Dit geldt voor meisjes én jongens, aangezien het om seksueel overdraagbare virussen gaat. 

De Hoge Gezondheidsraad beveelt aan: 

• systematische vaccinatie van meisjes en jongens van 9 tot 14 jaar 
• inhaalvaccinatie voor jongeren van 15 tot 26 jaar die nog niet eerder werden gevaccineerd 
• vaccinatie voor personen met een verzwakt immuunsysteem (bv. na een transplantatie of bij HIV) 

In het kader van hun vaccinatieprogramma stellen de Fédération Wallonie-Bruxelles en het Vlaamse Gewest gratis vaccindoses ter beschikking voor de vaccinatie van meisjes en jongens van 13-14 jaar (of leerlingen van het tweede middelbaar of het eerste jaar van het buitengewoon secundair onderwijs). 
Ook jongeren geboren vanaf 2006 die hun vaccinatiemoment gemist hebben, kunnen dit gratis vaccin nog krijgen, tot en met de leeftijd van 18 jaar. 
Bespreek dit met uw arts of met de gezondheidsdienst op de school van uw kind. 

behandeld worden. Dit helpt om het risico op langdurige complicaties te verminderen. Het gaat onder meer om het opsporen en behandelen van hepatitis B- en C‑virussen, HIV en de bacterie Helicobacter pylori.

Door deze infecties in een vroeg stadium op te sporen, kan een medisch opvolgingstraject worden opgestart en indien nodig een behandeling. Zo kan chronische ontsteking en celschade, die de ontwikkeling van kanker kunnen bevorderen, worden beperkt.