Niet alle ziekenhuizen kunnen zeldzame en complexe kankers blijven behandelen.
De hervorming van het ziekenhuislandschap die vandaag op tafel ligt, is geen technische oefening. Ze is een lakmoesproef voor de vraag of we in België bereid zijn om het patiëntenbelang écht centraal te stellen.
Ongeveer één op vier mensen met kanker – goed voor zo’n 20.000 diagnoses per jaar – krijgt te maken met een zeldzame kanker. Daarnaast vereisen nog heel wat kankers complexe zorg. Voor hen zijn de verschillen in kwaliteit van zorg vandaag nog te groot. Die ongelijkheid is het gevolg van een systeem waarin behandelingen te versnipperd en over te veel ziekenhuizen georganiseerd zijn.
Dat dit beter kan, staat buiten kijf. Het wetenschappelijke bewijs is er: Meer expertise en een groter behandelingsvolume, leiden tot betere uitkomsten voor de patiënt. Recente literatuurstudies van het Kankerregister bevestigen dat opnieuw. Ook het onafhankelijke expertenpanel, aangesteld door de IMC Volksgezondheid, kwam in het rapport over de hervorming van het ziekenhuislandschap tot diezelfde conclusies.
Wij – organisaties uit het brede gezondheidslandschap, van patiëntenverenigingen tot zorgactoren en ziekenfondsen – roepen de regering op om bij de nakende hervormingen resoluut te kiezen voor een zorgmodel dat vertrekt vanuit één helder principe: zorg dicht bij huis waar mogelijk, gecentraliseerde zorg waar nodig.
Concreet betekent dit dat we de zorg voor zeldzame en complexe kankers in de toekomst anders moeten organiseren. Complexe behandelingen, bijvoorbeeld bepaalde chirurgische ingrepen, bepaalde vormen van celtherapie of behandelingen die hoogtechnologische apparatuur vereisen, centraliseren we in referentiecentra met voldoende expertise en behandelingsvolume. Patiënten met een zeldzame kanker kunnen altijd rekenen op een gespecialiseerd multidisciplinair team in referentiecentra voor hun diagnose en behandelplan.
Referentiecentra, andere ziekenhuizen en de eerste lijn werken veel nauwer samen om patiënten snel en correct door te verwijzen naar de best mogelijke zorg.
Het betekent ook dat patiënten geen toeschouwers zijn, maar partners in hun behandeling. Ze hebben recht op duidelijke informatie, inspraak en toegankelijke zorg — inclusief degelijk en betaalbaar ziekenvervoer. En zorg stopt niet bij overleving: levenskwaliteit en psychosociale ondersteuning moeten structureel deel uitmaken van elk traject.
Tot slot betekent dit dat we durven kiezen voor transparantie en kwaliteit. Dat er duidelijke en afdwingbare erkenningscriteria komen, een systematische opvolging van kwaliteit, en een onafhankelijke commissie met patiëntenvertegenwoordiging die centra erkent, prestaties evalueert op basis van duidelijke indicatoren en resultaten publiek maakt.
De ziekenhuishervorming en het nieuwe Kankerplan zijn een unieke kans om deze principes eindelijk te verankeren in beleid. Maar kansen zijn niet vrijblijvend. Zonder duidelijke keuzes dreigt het systeem te blijven zoals het is: versnipperd, ongelijk en ondermaats voor wie net de meest gespecialiseerde zorg nodig heeft.
Wij – organisaties uit het brede gezondheidslandschap, van patiëntenverenigingen tot zorgactoren en ziekenfondsen – vragen u daarom om deze hervorming met ambitie en daadkracht door te voeren.
Niet morgen. Nu.
In het belang van de tienduizenden mensen die elk jaar geconfronteerd worden met een zeldzame of complexe kanker.
Marianne Bosman, voorzitter Melanoompunt vzw
Xavier Brenez, directeur-generaal Onafhankelijke Ziekenfondsen
Paul Callewaert, algemeen secretaris Solidaris
prof. dr. Wim Ceelen, president RBSS (Royal Belgian Society for Surgery)
dr. Christophe Chantrain, vice-president BSPHO (Belgian Society of Paediatric Haematology Oncology)
Margot Cloet, gedelegeerd bestuurder Zorgnet-Icuro
Jürgen Constandt, voorzitter VNZ (Vlaams & Neutraal Ziekenfonds)
dr. Evandro de Azambuja, president BSMO (Belgian Society of Medical Oncology)
prof. Barbara De Moerloose, president BSPHO (Belgian Society of Paediatric Haematology Oncology)
Anne Demiddelaer, voorzitter Gynca’s vzw
Eddy Deneckere, voorzitter Net & Men kanker vzw
Bart Dewael, algemeen directeur Landsbond van Liberale Mutualiteiten
Stefan Gijssels, chair PEC (Patient Expert Center)
Delphine Heenen, oprichtster KickCancer
dr. Konstantinos Kothonidis, voorzitter BSSO (Belgian Section of Surgical Oncology)
Lia Leroy, voorzitter Werkgroep Hersentumoren vzw
Guy Lippens, voorzitter AmyBel (Amyloïdose Vereniging België)
prof. dr. Paul Meijnders, president BeSTRO (Belgian Society for Radiotherapy & Oncology)
André Pauwels, voorzitter BorstkankerMAN vzw
Sonia Rademaekers, voorzitter Esperanza vzw
Elke Stienissen, voorzitter Lymfklierkanker Vereniging Vlaanderen vzw
Annita Van Bosbeke, bestuurder MPN België vzw
prof. dr. Dirk Van Gestel, chair Belgian Board of Oncology
Luc Van Gorp, voorzitter Landsbond der Christelijke Mutualiteiten
Koen Van Impe, CEO Stichting tegen Kanker
dr. Maaike Van Overloop, voorzitter Domus Medica
David Vansteenbrugge, algemeen directeur Kom op tegen Kanker
dr. Dieter Vercammen, voorzitter ViaCaro
Viviane Vermeire, voorzitter SmakSmak vzw
Inge Verstappen, voorzitter Contactgroep Spijs vzw
Lina Vissenaeken, voorzitter Cum Cura vzw
Jan Walschap, bestuurder CMP Vlaanderen vzw
