Longkanker blijft een van de dodelijkste kankers in België. De harde realiteit is dat de ziekte vaak voorkomt, meestal laat wordt ontdekt en verantwoordelijk blijft voor bijna 20% van alle kankergerelateerde overlijdens. Tegelijk verandert het beeld van longkanker: steeds meer mensen die nooit hebben gerookt, krijgen de ziekte en vooral bij vrouwen stijgt het aantal diagnoses sterk.
Volgens de recentste cijfers van het Belgian Cancer Registry (gebaseerd op gegevens uit 2023, gepubliceerd in 2025), wordt meer dan 65% van de longkankers pas in een gevorderd stadium vastgesteld. Dat onderstreept het belang van preventie, vroegtijdige opsporing en innovatief kankeronderzoek.
Een opvallende stijging bij vrouwen
Volgens het Belgian Cancer Registry zal het aantal nieuwe diagnoses van longkanker in België tussen 2023 en 2035 stijgen van 9.487 naar 11.429 gevallen per jaar. Dat is een toename van ongeveer 20%. Maar achter dat globale cijfer gaat een opvallend verschil tussen mannen en vrouwen schuil.
Bij mannen lijkt het aantal nieuwe gevallen zich te stabiliseren. Bij vrouwen zien we het tegenovergestelde. Het aantal nieuwe diagnoses steeg de voorbije twintig jaar sterk: van 1.554 in 2004 naar 3.773 in 2023. Volgens de projecties loopt dat verder op tot 5.716 in 2035. Dat is een toename van ruim 50%. Bij jongeren is geen significante stijging te zien.
Deze evolutie vraagt om meer wetenschappelijk onderzoek en benadrukt het belang van een sterk preventiebeleid op lange termijn.
Preventie blijft de doeltreffendste manier om levens te redden
Longkanker is niet één ziekte, maar een verzamelnaam voor verschillende subtypes, met elk hun eigen kenmerken, prognose en behandelmogelijkheden. Toch blijft roken met grote voorsprong de belangrijkste risicofactor. Naar schatting wordt 80 tot 90% van de longkankers veroorzaakt door tabaksgebruik (Bron: AllCan whitepaper 2024).
Daarom moet de strijd tegen tabak onverminderd worden voortgezet. Het is de meest doeltreffende manier om het aantal nieuwe gevallen op lange termijn terug te dringen.
Maar ook andere factoren verhogen het risico op longkanker. Zo kunnen blootstelling aan kankerverwekkende stoffen op het werk of in het milieu, luchtvervuiling en radon een rol spelen. Door deze risico’s zoveel mogelijk te beperken, kunnen heel wat gevallen van longkanker worden voorkomen. De strijd tegen tabaksgebruik blijft echter de belangrijkste prioriteit.
Vroege diagnose, betere overlevingskans
Doordat longkanker in een vroeg stadium meestal weinig, niet-specifieke of vage klachten geeft, wordt de ziekte vaak laat ontdekt. Vroegtijdige opsporing kan dan ook een belangrijk verschil maken.
Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat gerichte screening van mensen met een verhoogd risico sommige longtumoren vroeger kan opsporen. Om screening doeltreffend te maken, moet wel aan strikte voorwaarden worden voldaan. Zo is een goed georganiseerde infrastructuur nodig en moeten mensen na een afwijkend screeningsresultaat snel toegang krijgen tot verdere onderzoeken, opvolging en behandeling.
Daarom steunt Stichting tegen Kanker de ZORALCS-studie, een Vlaamse pilootstudie die onderzoekt hoe men de vroegtijdige opsporing van longkanker via lage dosis CT-scans in de praktijk kan organiseren. Daarbij gaat het niet alleen om de medische meerwaarde van screening, maar ook om haalbaarheid, opvolging en de integratie van rookstopbegeleiding.
Onderzoek maakt het verschil
Er is ook goed nieuws. Dankzij nieuwe en betere behandelingen zijn de vooruitzichten voor patiënten de voorbije jaren aanzienlijk verbeterd. De overleving vijf jaar na diagnose is tussen de periode 2004-2008 en de periode 2019-2023 bij vrouwen toegenomen met 15% (naar 35%), en bij mannen met 12% (naar 27%).
Met de steun van Stichting tegen Kanker onderzoeken verschillende Belgische onderzoeksteams de biologische mechanismen achter longkanker. Tegelijkertijd wordt er gezocht naar methodes om beter te voorspellen bij welke patiënten immunotherapie zal aanslaan en wordt gewerkt aan nieuwe behandelingen en preventiestrategieën.
Onderzoek: Welke afweercellen spelen mee bij longkanker?
Aan het Jules Bordet Instituut onderzoekt prof. Mariana da Rocha Almeida Brandao de rol van neutrofielen bij niet-kleincellige longkanker.
Immunotherapie heeft de behandeling van sommige patiënten ingrijpend veranderd. Toch is nog veel onbekend over de rol van deze immuuncellen Het team van Mariana Brandao onderzoekt hoe neutrofielen in longtumoren overleven en of hun gedrag op termijn beïnvloed kan worden.
In onderzoeksmodellen worden geneesmiddelen getest die de overleving van neutrofielen kunnen beïnvloeden. Als blijkt dat neutrofielen de groei van kanker mee ondersteunen, kan deze kennis op termijn bijdragen aan nieuwe behandelingsstrategieën voor mensen met longkanker en mogelijk ook andere solide tumoren.
Onderzoek: Welke patiënt heeft baat bij extra immunotherapie?
Aan de UZ Leuven onderzoekt prof. Els Wauters waarom sommige patiënten goed reageren op immunotherapie, terwijl anderen er maar beperkt baat bij hebben.
Haar onderzoek richt zich onder meer op het vinden van voorspellende biomarkers voor de werkzaamheid en toxiciteit van behandelingen. Het team van professor Els Wauters onderzoekt hoe artsen beter kunnen voorspellen wie voordeel heeft bij een extra immuunremmer bovenop de standaardbehandeling.
Het onderzoek toont het potentieel van een steeds preciezere geneeskunde, afgestemd op de kenmerken van elke individuele patiënt.
“De strijd tegen longkanker is de voorbije twintig jaar sterk veranderd. Enerzijds treft de ziekte steeds meer vrouwen en mensen die nooit gerookt hebben. Anderzijds kunnen we de ziekte beter behandelen dankzij immunotherapie en doelgerichte therapieën. Die evolutie toont hoe belangrijk wetenschappelijk onderzoek is om de mechanismen achter de ziekte beter te begrijpen en nieuwe mogelijkheden voor preventie en behandeling te vinden.”
Em. Prof. Dr. Eric Van Cutsem, co-voorzitter bij Stichting tegen Kanker
Internationale prioriteiten
De Wereldgezondheidsorganisatie schuift verschillende prioriteiten naar voren om de impact van longkanker te beperken:
• de strijd tegen tabak versterken;
• de blootstelling aan kankerverwekkende stoffen in het milieu en op het werk verminderen;
• programma’s voor vroegtijdige opsporing ontwikkelen;
• zorgen voor een gelijke toegang tot kwaliteitsvolle behandelingen en essentiële geneesmiddelen.
Deze prioriteiten sluiten nauw aan bij de acties die Stichting tegen Kanker in België onderneemt.
