Darmkanker is in België de derde meest voorkomende kanker bij mannen én vrouwen. In 2023 werden 7.837 nieuwe diagnoses gesteld. In 2021 overleden 2.419 mensen aan de ziekte. De 5-jaarsoverleving bedraagt vandaag 70,5%.
Nieuwe cijfers tonen aan dat darmkanker steeds vaker ook mensen onder de 40 jaar treft. Onderzoek toont bovendien steeds duidelijker dat ons darmmicrobioom een rol speelt in het ontstaan én het verloop van darmkanker.
Opvallende stijging bij mensen jonger dan 40 jaar (*)
Waar de incidentie bij leeftijdsgroep 50-74 jaar en 75+ sinds 2012 daalt met gemiddeld
-2% tot -4% per jaar (mede dankzij georganiseerde screening), zien we bij mensen die jonger zijn een andere trend.
Bij mensen tussen 15 en 39 jaar stijgt de incidentie. Bij de groep 40 tot 49-jarigen blijft de incidentie de laatste jaren echter stabiel.
Concrete cijfers illustreren die evolutie
• 15-35 jaar: 121 nieuwe gevallen in 2023 tegenover 47 in 2004
• 20-49 jaar (early onset): 525 gevallen in 2023 tegenover 403 in 2004
• 40-49 jaar: 339 gevallen in 2023 tegenover 320 in 2004
In 2023 was:
• 7% van alle patiënten met een nieuwe diagnose jonger dan 50 jaar
• 2,6% jonger dan 40 jaar
• 1,7% tussen 16 en 35 jaar
Diagnoses bij jongere mensen blijven in absolute cijfers een kleinere groep, maar hun aandeel groeit jaar na jaar. Darmkanker wordt bij hen bovendien vaker in een gevorderd stadium vastgesteld. Omdat de ziekte minder verwacht wordt op jonge leeftijd, worden alarmsignalen soms later herkend.
“We zien een duidelijke stijging bij mensen onder de 40 jaar. De oorzaken zijn vermoedelijk multifactorieel: veranderingen in voeding, obesitas, sedentair gedrag, het microbioom en andere omgevingsfactoren spelen waarschijnlijk samen een rol. Het is belangrijk om te benadrukken dat dit géén klassieke erfelijke verschuiving is, maar een complexe interactie tussen levensstijl en omgeving.”
Prof. Dr. Em. Eric Van Cutsem, co-voorzitter Stichting tegen Kanker
Belangrijk wetenschappelijk onderzoek naar de rol van het microbioom en gemetastaseerde darmkanker
Onderzoek toont steeds duidelijker aan dat ons darmmicrobioom een rol speelt in het ontstaan én het verloop van darmkanker. Stichting tegen Kanker steunt daarom het fundamenteel onderzoek van Prof. Lars Vereecke aan UGent.
“Er is steeds meer wetenschappelijk bewijs dat het darmmicrobioom een belangrijke rol speelt in de ontwikkeling en het verloop van darmkanker. Sommige bacteriën kunnen toxines produceren die DNA-schade veroorzaken, terwijl andere de darmwand verzwakken of het immuunsysteem beïnvloeden, wat tumorgroei en uitzaaiingen kan bevorderen. Tegelijk weten we dat het microbioom ook bepaalt hoe goed patiënten reageren op bepaalde behandelingen, waaronder immuuntherapie. Een beter inzicht in deze complexe interacties opent de deur naar nieuwe strategieën waarbij we het microbioom gericht kunnen aanpassen voor de preventie of behandeling van darmkanker.”
Prof. Lars Vereecke (VIB-UGent Centrum voor Inflammatieonderzoek/CRIG)
Professor Sabine Tejpar (KU Leuven) ontving in 2024 een Scientific Grant voor fundamenteel onderzoek naar gerichte behandelingen bij gemetastaseerde darmkanker.
De helft van de patiënten met darmkanker ontwikkelt uitzaaiingen, die vandaag nog niet volledig geneesbaar zijn. Het onderzoek van prof. Tejpar focust op hoe kankercellen zich aanpassen en “ontsnappingszones” vormen die therapie en immuunsysteem ontwijken. Door die zones in kaart te brengen en te modelleren in het labo, wil ze nieuwe combinatietherapieën ontwikkelen die tumoren vollediger kunnen vernietigen.
Menselijke realiteit achter de cijfers
Voor Saskia Walraet kwam de diagnose op 41 jaar onverwacht en in een gevorderd stadium. Wetenschappelijk onderzoek zorgde voor een doeltreffende behandeling. “Generaties na ons zullen niet dezelfde zware trajecten moeten afleggen, dat is een enorme geruststelling”, zegt Saskia. “De diagnose is geen doodvonnis meer als je er op tijd bij bent”.
🎥 Saskia vertelt haar volledige verhaal in de onderstaande video. (bij publicatie steeds Stichting tegen Kanker vernoemen)
Oorzaken en preventie
Een gezonde levensstijl en een evenwichtig dieet blijven krachtige manieren om het risico op darmkanker te verkleinen en dat geldt niet alleen voor volwassenen, maar ook voor jongeren.
Screening redt bovendien levens: deelname aan het bevolkingsonderzoek blijft één van de meest doeltreffende manieren om darmkanker vroegtijdig op te sporen.
In België wordt een gratis bevolkingsonderzoek aangeboden aan mannen en vrouwen zonder verhoogd risico tussen 50 en 74 jaar. Daarvoor gebruikt men om de twee jaar een immunologische stoelgangtest (iFOBT, Immunological Faecal Occult Blood Test). Afhankelijk van je woonplaats wordt dit georganiseerd door:
Afhankelijk van je woonplaats wordt dit georganiseerd door:
🔹 Brussel: BruPrev
🔹 Wallonië: Centrum voor Kankerscreening (CCR)
🔹 Vlaanderen: Centrum voor Kankeropsporing (CVKO)
Voor mensen met symptomen of een familiale voorgeschiedenis is een specifieke opvolging nodig. Daarvoor is een gesprek met de huisarts aanbevolen.
Meer informatie over darmkanker en preventietips om het risico hierop te beperken zijn te vinden op de website van Stichting tegen Kanker.
(*) Alle cijfers komen van Stichting Kankerregister.
