Innovatieve immuuntherapie biedt nieuwe hoop bij agressieve hersenkanker
De komst van immuuntherapie is een ware revolutie in de kankerbehandeling. Deze therapie versterkt of activeert het immuunsysteem van de patiënt om kankercellen in het lichaam op te sporen en aan te vallen. Hoewel deze behandeling al vele duizenden levens heeft gered, werkt ze nog niet bij alle kankertypes en patiënten. Het onderzoek om immuuntherapie breder te kunnen inzetten moet dan ook blijven doorgaan.
Professor Evelien Smits en haar team aan de Universiteit Antwerpen werken aan een innovatieve immuuntherapie die soelaas moet bieden bij onder meer hooggradig glioom, een zeer agressieve vorm van hersenkanker. Ze legt uit wat het onderzoek precies inhoudt en hoe uw steun helpt om deze veelbelovende piste verder te onderzoeken.
Wat is hooggradig glioom precies en waarom richt u zich op dit kankertype?
Met mijn team doe ik vooral onderzoek naar kankertypes waarvoor er hoge nood is aan betere behandelingen. Hooggradig glioom is daar een voorbeeld van. Deze agressieve hersenkanker treft zowel kinderen als volwassenen. De overlevingskansen met de huidige behandeling zijn slecht: minder dan één op de vijf patiënten leeft nog vijf jaar na de diagnose. Bij kinderen zijn hersentumoren zelfs één van de belangrijkste doodsoorzaken door kanker.
“Het is ongelooflijk dat het eigen afweersysteem kankercellen kan herkennen en aanvallen. Als we dat slim genoeg ondersteunen, kunnen we een verschil maken voor patiënten voor wie er vandaag nauwelijks opties zijn.”
Professor Evelien Smits – Hoogleraar & Diensthoofd van het Centrum voor Oncologisch Onderzoek, Universiteit Antwerpen
Hoe worden hooggradige gliomen vandaag behandeld?
Artsen proberen eerst zoveel mogelijk tumorcellen operatief te verwijderen. Helaas kan men zelden alle cellen wegnemen omdat men belangrijke hersenfuncties niet mag beschadigen. Na de operatie volgen bestraling en chemotherapie. Dat zijn belastende behandelingen die niet voor alle patiënten doeltreffend zijn.
Hoe wil uw onderzoek daar verandering in brengen?
Ik werk aan een nieuwe combinatiebehandeling, waarbij immuuntherapie wordt toegevoegd aan de standaardbehandeling. Zo hoop ik te komen tot resultaten die de overlevingskans verhogen en de levenskwaliteit van de patiënt behouden. Een extra behandelingsvorm betekent dat de tumor vanuit een nog andere hoek wordt aangevallen en dus minder kans maakt om te ontsnappen aan de behandelingen.
Hoe ziet de immuuntherapie waaraan u werkt eruit?
Wij gebruiken ‘natuurlijke killercellen’ of NK-cellen die van nature in het immuunsysteem aanwezig zijn. In het labo geven we deze NK-cellen twee verschillende ‘grijparmen’ waarmee ze zich vasthechten aan de kankercellen om die dan te vernietigen. Bovendien proberen we de tumoromgeving gunstiger te maken voor de immuuncellen, bijvoorbeeld door het voedingspatroon van patiënten aan te passen. Wanneer we de aangepaste NK-cellen dan dicht bij de hersentumor inspuiten, kunnen ze meteen aan het werk.
Wat is het verschil met andere, reeds bestaande immuuntherapieën?
Immuuntherapie bestaat in vele vormen. Enerzijds zijn er geneesmiddelen die het immuunsysteem versterken, anderzijds worden immuuncellen van de patiënt zelf gebruikt. Een voorbeeld daarvan is CAR-T-therapie, waarbij T-cellen van de patiënt ‘grijparmen’ krijgen. Het gebruik van ‘Natuurlijke killercellen’ als immuuntherapiebehandeling heeft een groot potentieel. De CAR-NK-cellen kunnen we namelijk maken van een gezonde donor. Het voordeel daarvan is dat die op voorhand en in grote hoeveelheden kunnen gemaakt worden en dus beschikbaar zijn op het moment dat een patiënt de diagnose van hooggradig glioom krijgt. Zo gaat geen kostbare tijd verloren.
Waarom hebt u gekozen voor het kankeronderzoek?
Toen ik in het tweede middelbaar zat, is een klasgenootje overleden aan leukemie. Enkele jaren later werd de moeder van een vriendin geconfronteerd met kanker. Ik heb dus al jong ervaren hoe verwoestend kanker én de behandelingen zijn. Bovendien ben ik altijd gefascineerd geweest door het immuunsysteem, dus was onderzoek naar immuuntherapie een logische stap. Het is toch fantastisch dat ons lichaam in staat is zelf kanker op te sporen en aan te vallen! Dat stemt me ook bijzonder hoopvol: de opmars van immuuntherapie heeft al aangetoond dat kanker niet het laatste woord moet hebben. Ik hoop dat we binnenkort immuuntherapie kunnen gebruiken voor nog meer kankertypes en dus nog meer patiënten kunnen redden.
